درمان بیماری هیدروسفالی | انواع + راه تشخیص

در این مقاله سعی شده است در رابطه با بیماری هیدروسفالی و روش های درمان آن مطالبی آورده شود. با ما همراه باشید.


هیدروسفالی چیست؟

بیماری هیدروسفالی (Hydrocephalus) به شرایطی گفته می شود که در آن شاهد تجمع غیر عادی مایع مغز و نخاعی (سی اس اف) در داخل حفره های درون مغز هستیم. مایع مغز و نخاع، اطراف مغز و ستون فقرات را می پوشاند.

هنگامی که راه گردش این مایع مسدود شود، تجمیع آن آغاز خواهد شد و در نتیجه حفره های درون مغز بزرگ شده و میزان فشار درون سر افراد افزایش می یابد و در نتیجه هیدروسفالی در فرد بروز خواهد کرد.

بیماری هیدروسفالی چه انواعی دارد؟

در ابندا با انواع بیماری هیدروسفالی بیشتر آشنا می شویم.

1- هیدروسفالی ارتباطی

این نوع از هیدروسفالی زمانی رخ می دهد که جریان مایع سی اس اف در جایی مسدود شود که از درون حفره های مغز خارج شده باشد.

کلیدواژه « ارتباطی » در اینجا به این موضوع اشاره دارد که مایع مغز و نخاع کماکان می تواند بین حفره های مغز جابجا شود و مشکلی در این زمینه وجود ندارد.

2- هیدروسفالی غیر ارتباطی ( که به آن هیدروسفالی انسدادی نیز می گویند)

زمانی رخ می دهد که جریان مایع سی اس اف در داخل راه های باریک ارتباطی بین حفره های مغزی نیز مسدود شده باشد.

یکی از علل رایج و اصلی بروز این مشکل، تنگی آکوستی است. در این شرایط ناحیه سیلویوس، یک راه ارتباطی باریک بین حفره های سوم و چهارم در وسط مغز، کوچکتر خواهد شد.

3- هیدروسفالی با فشار معمولی ( ان پی اچ)

یک نوع از هیدروسفالی ارتباطی به حساب می آید که می تواند در افراد با هر سن و سالی بروز کند؛ اما بیشتر از همه در بزرگسالان و افراد سن بالا رایج است.

از جمله علل احتمالی بروز این مشکل می توان به خونریزی زیر آراکنوئید، حادثه برای ناحیه سر، عفونت، تومور و یا عوارض جانبی مربوط به یک عمل جراحی اشاره کرد.

با این حال بسیاری از افراد بدون داشتن هیچ یک از فاکتور های ذکر شده ممکن است هیدروسفالی فشار معمولی را تجربه کنند و دلیل آن در چنین مواردی نامشخص است. در این صورت به شرایط مذکور، هیدروسفالی فشار معمولی ایدیوپاتیک می گویند.

انواع هیدروسفالی

4- هیدرسفالی مادرزادی و غیر مادرزادی

مشکل هیدروسفالی ممکن است به عنوان مادرزادی و یا غیر مادرزادی شناسایی و ثبت شود. هیدروسفالی مادرزادی در حین تولد کودک با وی همراه است و بر اثر عواملی نظیر اتفاقات و تاثیرات رخ داده در حین رشد جنین و یا غیر عادی بودن ژنتیکی رخ دهد.

در برخی از کیس های بسیار نادر، هیدروسفالی مادرزادی ممکن است در حین کودکی هیچ علائم و نشانه ای ایجاد نکند و تنها در دوره بزرگسالی بروز کند و احتمال دارد همراه با مشکل تنگی آکوستی باشد.

هیدروسفالی غیر مادرزادی ممکن است در زمان تولد و یا مراحل بعدی سنی فرد به وجود آید. این نوع از مشکل هیدوسفالی می تواند افرادی در تمامی رده های سنی را تحت تاثیر قرار دهد و به وسیله آسیب دیدگی و یا بیماری خاصی بروز کند.

5- هیدروسفالی اکس واکو (ex-vacuo)

هیدروسفالی اکس واکو نوع دیگری از این مشکل به شمار می رود که نمی توان آن را در داخل دسته بندی هایی که در بالا ذکر کردیم قرار دهیم و معمولا بزرگسالان را تحت تاثیر قرار می دهد.

هیدروسفالی اکس واکو زمانی رخ می دهد که برخی از بیماری های خاص منجر به آسیب رسیدن به مغز فرد شوند.

از جمله این عوامل و بیماری ها می توان به سکته، بیماری های دژنراتیو نظیر بیماری آلزایمر و یا دیگر بیماری های جنونی و یا حوادث و تصادف ها اشاره داشت که منجر به بروز آسیب مغزی می شوند.

در این شرایط، احتمال این که بافت مغز فرد کوچک تر شود نیز وجود دارد.

علائم و نشانه های هیدروسفالی چیست؟

علائم احتمالی و سه گانه مربوط به بیماری هیدروسفالی شامل موارد زیر می شوند:

  • اختلال و سختی در راه رفتن
  • دمانس خفیف
  • اختلال در کنترل مثانه و ادرار

ممکن است این علائم به صورت همزمان با هم نمود پیدا نکنند و گاهی اوقات نیز فقط یک یا دو مورد از آن ها در بیمار وجود دارند.

این علائم سه گانه مشکل هیدروسفالی معمولا مرتبط با پروسه افزایش سن و سال است و خیل عظیمی از بیماران که مشکل ان پی اچ را تجربه می کنند بیش از 60 سال سن دارند.

هیدروسفالی چگونه تشخیص داده می شود؟

وقتی که نوع خاصی از مشکل هیدروسفالی توسط یک پزشک متخصص تشخیص داده شد و یا وی احتمال وجود آن را ارائه کرد، معمولا ممکن است یک یا دو آزمایش خاص برای تایید نهایی و تشخیص به بیمار پیشنهاد شوند تا به کمک آن ها بتوان تشخیص داده که آیا بیمار کاندیدای خوبی برای استفاده از شنت مغزی (Shunt Treatment) هست یا خیر.

بسیار مهم است که در این مرحله حتما یک متخصص اعصاب و یا نورولوژیست بخشی از تیم درمانی باشد.

دخیل بودن این افراد در پروسه درمانی نه تنها به تفسیر کردن نتایج آزمایش ها و تشخیص نیاز درمان شنت برای بیماران کمک می کند؛ بلکه در زمینه بحث پیرامون عمل جراحی اصلی، درمان ادامه دار مشکل پس از جراحی و همچنین بحث پیرامون انتظارات و ریسک های جراحی نیز بسیار مهم است.

آزمایش های کلینیکی شامل یک مصاحبه و همچنین آزمایش های تصویری مغز فیزیکی یا عصبی می شود تا به کمک آن ها بتوان حفره های بزرگ شده درون مغز را تشخیص داد.

  • آزمایش ام آر آی
  • آزمایش سی تی اسکن

آزمایش های سی اس اف برای تشخیص واکنش بدن فرد به درمان مخصوص شانت و همچنین مشخص شدن میزان فشار شانت:

  • ضرب کمکی برای کمر حجم بالا
  • نشتی خارجی کمر
  • اندازه گیری میزان پایداری جریان سی اس اف

درمان هیدروسفالی با شنت

از چه گزینه های درمانی در دسترس می توان استفاده کرد؟

تنها راه درمانی در دسترس برای بیماری هیدروسفالی ،عمل جراحی ایمپلانت یک شنت است.

شنت مغزی دستگاهی است که مایع نخاع یا همان سی اس اف را از درون مغز به سمت ناحیه دیگری از بدن که امکان جذب آن وجود دارد هدایت می کند. اکثر سیستم های شانت شامل سه بخش اصلی هستند:

  • یک کاتتر جمع کننده که در بین حفره های درون مغز قرار می گیرد.
  • یک مکانیزم مبتنی بر دریچه جهت کنترل میزان جریان مایع سی اس اف
  • یک کاتتر خروجی جهت انتقال مایع مغز و نخاع به بخشی دیگر از بدن که در آنجا جذب شود

مطلب مرتبط: مراقبت از شنت مغزی

پس از عمل جراحی، تمامی بخش های سیستم شنت به شکل کامل در زیر پوست قرار دارند و هیچ بخشی از آن در معرض بیرون قرار نمیگیرد.

بخش محدودی از افراد و بیماران را می توان با یک روش درمانی جایگزین با نام آندوسکوپی ونتیچرالوستومی سوم درمان کرد.

در این پروسه درمانی، یک نورواندوسکوپ (یک دوربین کوچک که از تکنولوژی فیبر نوری برای به نمایش در آوردن بخش های مخصوص جراحی که دسترسی به آن ها سخت است استفاده می کند) به پزشک معالج کمک می کند تا سطح حفره های مغزی را بررسی کند.

پس از این که دستگاه به ناحیه مورد نظر هدایت شد، یک ابزار کوچک بر کف حفره سوم مغز یک حفره ایجاد می کند که به کمک آن مایع مغز و نخاع می تواند ناحیه انسداد را دور زده و به خوبی در ناحیه مورد نظر و سطح مغز در جریان باشد.

چه کسی کاندیدای مناسبی برای سیستم شنت است؟

هیچ فاکتور خاصی را نمی توان به تنهایی برای پیش بینی میزان موفقیت استفاده از سیستم شنت در بیماران مورد نظر قرار داد.

یافته های که در ادامه لیست کرده ایم، به صورت عمومی مرتبط با خروجی بهتر برای قرار دادن سیستم  شنت در افراد هستند:

  • شروع اختلال در راه رفتن فرد به عنوان اولین و مهمترین علامت مشکل مغزی
  • وجود یک علت شناخته شده برای ان پی اچ مثل حادثه و یا خون ریزی
  • تصویر اسکن نشان دهد که اندازه حفره درون مغز به شکل نامعقولی بزرگتر از سی اس اف موجود در ناحیه باشد.
  • حذف مایع نخاعی به کمک ایجاد سوراخ در ناحیه کمر و فقرات یا کاتتر در کمر بتواند تسکین موقت و سریع بر علائم باشد.
  • آی سی پی و یا فشار مایع مغز و نخاعی دارای محدوده غیر نرمالی بوده و یا الگوی فشار آن غیر نرمال باشد. یا حتی زیاد شدن میزان پایداری بالای جریان مایع سی اس اف نیز می تواند یک عامل دیگر در این حوزه باشد.

آیا بعد از درمان بهبودی کامل ایجاد می شود؟

احتمال ایجاد بهبود کامل وجود دارد اما این موضوع همیشه اتفاق نمی افتد. بسیاری از افراد و خانواده های آن ها از نتایج جراحی مربوط به سیستم شنت در حوزه کاهش معلولیت یا استقلال بیمار راضی هستند چرا که به نسبت قبل از عمل بهبود قابل توجهی در این حوزه به وجود می آید.

همچنین درمان مربوطه می تواند از بروز مشکلات و آسیب های بیشتر مغز و اعصاب جلوگیری به عمل آورد.

دکتر حسام عبدالحسین پور متخصص جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کنند. 

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید. (فرمت های مجاز شامل png, gif و jpg می باشد و حداکثر حجم هر تصویر ۸ مگابایت است.)
© همیارسیستم
  • تصویر کاربرعلیزادگان چهارشنبه ۱۴ آبان ۹۹( 3 هفته پیش) مشاهده پرسش
    با عرض سلام و خسته نباشید خدمت شما
    پدر اینجانب سال 97 حالت عدم تعادل و عدم کنترل ادرار گرفتند و ما بردیم بیمارستان گفتند که مغزش آب آورده وباید عمل گردد و شانت گذاری شود
    اسفند 97 شانت گذاری انجام شد و خدا رو شکر پدر کاملا به حال عادی و قبلی خود برگشتند
    ولی متاسفانه 1 ماه پیش نیز پدر کلا بی حال و بی حوصله شدن و کم کم حواص پرتی و فراموشی پیدا کردند سریعا به پزشکی در قزوین مراجعه کردیم و پزشک مورد نظر فرمودند که شنت کار گذاری شده از کار افتاد و خراب شده که باید عضو گردد و به بیمارستان بردیم و عمل انجام شد و پدر 3 روز حالشون تقریبا بهتر شد اما بعد از سه روز کم کم بی حال شدن و همه چیز را فراموش میکردند باز سریعا به پزشک مراجعه کردیم و پزشک فرمودند که شانت باز هم گرفتگی داره و باید برای بار سوم عمل شود
    و عمل کردند
    الان 3 روز از عمل پدر میگذرد ولی عدم تعادل و عدم کنترل ادرار دارد و هزیانه گویه میباشد و پزشک معالج گفتند که چند روز آینده حالش بهتر میشه ولی نشده
    به نظر شریف شما چه کار بکنیم

    خیلی ممنون از محبت و وقت گران بهایی که در اختیار اعضا قرار میدهید
    1. تصویر کاربردکتر حسام عبدالحسین پورچهارشنبه ۱۴ آبان ۹۹( 3 هفته پیش)
      بله به پزشک معالج مراجعه کنید
  • تصویر کاربرفرنوش سه شنبه ۱۵ مهر ۹۹( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام من بعد از زایمان دوم که پنج سال پیش بود مدام سردرد داشتم ویک سال بعد به پزشک مراجعه کردم وام ار ای دادم هیدروسفالی نشون پیش چند پزشک رفتم وام ار ای های زیادی انجام دادم نظر همه یکی بود ومیگفتند ارستد شده وتوجی نکن ولی من توی این پنج سال مدام سر درد داشتم بدون وقفه ،استرس واضطرایم خیلی بالاست خطری نداره برای من این هیدروسفالی ،سردرد هام رو چکار کنم
    1. تصویر کاربردکتر حسام عبدالحسین پورسه شنبه ۱۵ مهر ۹۹( 1 ماه پیش)
      بله به پزشک معالج مراجعه کنید
  • تصویر کاربرمحمد دوشنبه ۲۴ شهریور ۹۹( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام جناب دکتر ممنون از وقتی که میزارید
    بنده دیسک گردنی c6 و دیسک کمر l5 و s1 دارم
    امکان عمل آندوسکوپی برای هر دو وجود داره
    در چه فاصله ای میشه هر دو رو عمل کنم
    1. تصویر کاربردکتر حسام عبدالحسین پوردوشنبه ۲۴ شهریور ۹۹( 2 ماه پیش)
      خیر بهتر است جراحی میکروسکوپی بشوید
  • تصویر کاربرمحمد دوشنبه ۲۴ شهریور ۹۹( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام
    برادر من الان ۱۲ سالشه
    الان نیاز ب عمل ستون فقرات داره برای درمان اسکولیوز
    ولی دکتر براش mri نوشته و ما نمیتونیم mri بگیریم
    چون نمیدونیم جنس شنت چیه
    راهی هست بشه فهمید جنس شنت چیه؟؟؟
    1. تصویر کاربردکتر حسام عبدالحسین پوردوشنبه ۲۴ شهریور ۹۹( 2 ماه پیش)
      پرونده و پزشک معالج
  • تصویر کاربرآرین شنبه ۱۵ شهریور ۹۹( 2 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام عرض ادب ،احترام وخسته نباشید خدمت شما عذرخواهی میکنم من نامزادم ازسن17سالگی براثربیماری هیدروسفالی نابیناشدند و خیلی زجرمیکشه الان 32ساله هست توراخدافقط بهم بگین امکان خوب شدنش هست هرکجای دنیا هم باشه میبرمش فقط یه امیدی بهم بدین ممنونم ازتون
    1. تصویر کاربردکتر حسام عبدالحسین پورشنبه ۱۵ شهریور ۹۹( 2 ماه پیش)
      فکر نمیکنم
  • تصویر کاربرایوب سه شنبه ۴ شهریور ۹۹( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام
    برادرم عمل شنت کرده بار اول شنت انسداد کرد و برای بار دوم شنت گذاری کرد داخل کمر و تا دوماه خوب بود بعد دوماه لرزش دست و درد شدید سر داره خیلیم شدید. ممنون میشم راهنمایی کنید برای درمان چکار کنیم.
    1. تصویر کاربردکتر حسام عبدالحسین پورسه شنبه ۴ شهریور ۹۹( 3 ماه پیش)
      بله به پزشک معالج مراجعه کنید
  • تصویر کاربرمهسا چهارشنبه ۱۵ مرداد ۹۹( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر من چند روز پیش دچار تاری دید شدم چشم پزشک رفتم ام ار ای نوشت. جواب ام ار ای ارسال کردم. لطفا بفرماید مشکلم چه چیزی هستش،ممنون
    1. تصویر کاربردکتر حسام عبدالحسین پورچهارشنبه ۱۵ مرداد ۹۹( 3 ماه پیش)
      پلاک دارین به نورو لوژیست مراجعه کنید
  • تصویر کاربرمهسا چهارشنبه ۱۵ مرداد ۹۹( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر من چند روز پیش دچار تاری دید شدم چشم پزشک رفتم ام ار ای نوشت. جواب ام ار ای به این صورت هستش. لطفا بفرماید مشکلم چه چیزی هستش، ممنون
    aly ala a isr BRAIN M.RLWITIL& WITHOUT CONTRAST Iechniquer Axial T1.12.PDW and sagittal 12W were performed Multiple signal change lesion in white matter in peri and paraventricles are Some of this plaques are located in semicentrum ovalis and corona radiata. Mild hydrocephally in lateral ventricle is shown Any pathologic enhancemment isn't seen after contrast injection. There is no SINICE occupying lesion insupra and infra tentorial strucrures Basal ganglia, cerebral ventricles are normal Brain stem and posterior fossa structures are seen in normal appeurances Inter hemispherie line is shown in midline and Un displaced sella turcica, Cp angles and optical structures are seen in normal shape and * suopaj Nupmujatuap o anp HaN pušys CERVICAL SPINE MRI (with & without contrast) Technique: sagittal TI,T2/W and PD and selected axial images were preformed Findings: And reveal no CSF block or extrinsic pressure in cervical region Vertebral bodies , disc spaces, bone marrow signal, posterior elements, dural sa and nerve root canalsc Any bony lesion or cord compression is not seen Brain stem and cervical cord show normal Shape and signal intensity In post Gd - DTPA TIW images no abnormal enhancement was seen Sincenoly Yours, Hamifireza Edraki M
    1. تصویر کاربردکتر حسام عبدالحسین پورچهارشنبه ۱۵ مرداد ۹۹( 3 ماه پیش)
      بهتر است مراجعه کنند و معاینه بشوند
  • تصویر کاربرحجت جمعه ۱۰ مرداد ۹۹( 3 ماه پیش) مشاهده پرسش
    با سلام و عرض ادب
    من چند ماهه ازدواج کردم با خانمم و از قبل هم میدونستم که خانمم مشکل هیدروسفالی داره جوری که اصلا نمیشه بی هوش بشه برای عمل چون دکتر ها میگن احتمال داره به هوش نیاد دوتا سوال خدمت شما داشتم اول اینکه اگر ما اقدام به بچه دار شدن کنیم ممکنه بچه هم هیدروسفالی بگیره و امکان بچه دار شدن هست و سوال دوم راه درمان هیدروسفالی چیه و یکی از دکترها گفتن روابط زناشویی ممکنه خوب کنه خانمم رو آیا صحت داره ممنون و سپاسگزارم
    1. تصویر کاربردکتر حسام عبدالحسین پورجمعه ۱۰ مرداد ۹۹( 3 ماه پیش)
      نه ارتباطی نداره
  • تصویر کاربرصدف شنبه ۱۴ تیر ۹۹( 4 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام وقت بخیر. خواهر من سال ۹۶ ضربه مغزی شد.. بعد از ان دچار مننژیت شد که شنت فشار متوسط دايم گذاشتن و سه ماه بعد شنت گرفت توسط ‍پزشک معالج و شستشو گفتن مشکل شنت حل شده بعد از ان تا ماه قبل دوباره فشار مغز زیاد شد. دکتر تشخیص دادن شنت باید تعویض بشه ولی بعد از عمل گفتن گرفتگی شنت رفع شده و تعویض نکردن ...در طی این دوسال هم باتوجه به سیتی اسکنهایی که گرفتیم طبق فرمایش دکترها بطنها کاملا خالی نشده بود و خواهر من تعادل در راه رفتن نداشت و همچنین بی اختیاری ادرار و مدفوع داشت..حال ایا با توجه به شرایط خواهرم نیاز به تعویض شنت هست ؟ چطور میشه باهاتون مشورت کرد ؟ ما اصفهان هستیم راهی هست که قبل از اینکه خواهرما برای ویزیت بیاریم تهران باهاتون مشورت کیم؟
    1. تصویر کاربردکتر حسام عبدالحسین پورشنبه ۱۴ تیر ۹۹( 4 ماه پیش)
      بله به پزشک معالج مراجعه کنید
درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر