درمان بیماری هیدروسفالی | انواع + راه تشخیص

بیماری هیدروسفالی (Hydrocephalus) به شرایطی گفته می شود که در آن شاهد تجمع غیر عادی مایع مغز و نخاعی (سی اس اف) در داخل حفره های درون مغز هستیم.

مایع مغز و نخاع، اطراف مغز و ستون فقرات را می پوشاند.

هنگامی که راه گردش این مایع مسدود شود، تجمیع آن آغاز خواهد شد و در نتیجه حفره های درون مغز بزرگ شده و میزان فشار درون سر افراد افزایش می یابد و در نتیجه هیدروسفالی در فرد بروز خواهد کرد.


بیماری هیدروسفالی چه انواعی دارد؟

در ابندا با انواع بیماری هیدروسفالی بیشتر آشنا می شویم.

1- هیدروسفالی ارتباطی

این نوع از هیدروسفالی زمانی رخ می دهد که جریان مایع سی اس اف در جایی مسدود شود که از درون حفره های مغز خارج شده باشد.

کلیدواژه « ارتباطی » در اینجا به این موضوع اشاره دارد که مایع مغز و نخاع کماکان می تواند بین حفره های مغز جابجا شود و مشکلی در این زمینه وجود ندارد.

2- هیدروسفالی غیر ارتباطی ( که به آن هیدروسفالی انسدادی نیز می گویند)

زمانی رخ می دهد که جریان مایع سی اس اف در داخل راه های باریک ارتباطی بین حفره های مغزی نیز مسدود شده باشد.

یکی از علل رایج و اصلی بروز این مشکل، تنگی آکوستی است. در این شرایط ناحیه سیلویوس، یک راه ارتباطی باریک بین حفره های سوم و چهارم در وسط مغز، کوچکتر خواهد شد.

3- هیدروسفالی با فشار معمولی ( ان پی اچ)

یک نوع از هیدروسفالی ارتباطی به حساب می آید که می تواند در افراد با هر سن و سالی بروز کند؛ اما بیشتر از همه در بزرگسالان و افراد سن بالا رایج است.

از جمله علل احتمالی بروز این مشکل می توان به خونریزی زیر آراکنوئید، حادثه برای ناحیه سر، عفونت، تومور و یا عوارض جانبی مربوط به یک عمل جراحی اشاره کرد.

با این حال بسیاری از افراد بدون داشتن هیچ یک از فاکتور های ذکر شده ممکن است هیدروسفالی فشار معمولی را تجربه کنند و دلیل آن در چنین مواردی نامشخص است. در این صورت به شرایط مذکور، هیدروسفالی فشار معمولی ایدیوپاتیک می گویند.

انواع هیدروسفالی

4- هیدرسفالی مادرزادی و غیر مادرزادی

مشکل هیدروسفالی ممکن است به عنوان مادرزادی و یا غیر مادرزادی شناسایی و ثبت شود. هیدروسفالی مادرزادی در حین تولد کودک با وی همراه است و بر اثر عواملی نظیر اتفاقات و تاثیرات رخ داده در حین رشد جنین و یا غیر عادی بودن ژنتیکی رخ دهد.

در برخی از کیس های بسیار نادر، هیدروسفالی مادرزادی ممکن است در حین کودکی هیچ علائم و نشانه ای ایجاد نکند و تنها در دوره بزرگسالی بروز کند و احتمال دارد همراه با مشکل تنگی آکوستی باشد.

هیدروسفالی غیر مادرزادی ممکن است در زمان تولد و یا مراحل بعدی سنی فرد به وجود آید. این نوع از مشکل هیدوسفالی می تواند افرادی در تمامی رده های سنی را تحت تاثیر قرار دهد و به وسیله آسیب دیدگی و یا بیماری خاصی بروز کند.

5- هیدروسفالی اکس واکو (ex-vacuo)

هیدروسفالی اکس واکو نوع دیگری از این مشکل به شمار می رود که نمی توان آن را در داخل دسته بندی هایی که در بالا ذکر کردیم قرار دهیم و معمولا بزرگسالان را تحت تاثیر قرار می دهد.

هیدروسفالی اکس واکو زمانی رخ می دهد که برخی از بیماری های خاص منجر به آسیب رسیدن به مغز فرد شوند.

از جمله این عوامل و بیماری ها می توان به سکته، بیماری های دژنراتیو نظیر بیماری آلزایمر و یا دیگر بیماری های جنونی و یا حوادث و تصادف ها اشاره داشت که منجر به بروز آسیب مغزی می شوند.

در این شرایط، احتمال این که بافت مغز فرد کوچک تر شود نیز وجود دارد.

علائم و نشانه های هیدروسفالی چیست؟

علائم احتمالی و سه گانه مربوط به بیماری هیدروسفالی شامل موارد زیر می شوند:

  • اختلال و سختی در راه رفتن
  • دمانس خفیف
  • اختلال در کنترل مثانه و ادرار

ممکن است این علائم به صورت همزمان با هم نمود پیدا نکنند و گاهی اوقات نیز فقط یک یا دو مورد از آن ها در بیمار وجود دارند.

این علائم سه گانه مشکل هیدروسفالی معمولا مرتبط با پروسه افزایش سن و سال است و خیل عظیمی از بیماران که مشکل ان پی اچ را تجربه می کنند بیش از 60 سال سن دارند.

هیدروسفالی چگونه تشخیص داده می شود؟

وقتی که نوع خاصی از مشکل هیدروسفالی توسط یک پزشک متخصص تشخیص داده شد و یا وی احتمال وجود آن را ارائه کرد، معمولا ممکن است یک یا دو آزمایش خاص برای تایید نهایی و تشخیص به بیمار پیشنهاد شوند تا به کمک آن ها بتوان تشخیص داده که آیا بیمار کاندیدای خوبی برای استفاده از شنت مغزی (Shunt Treatment) هست یا خیر.

بسیار مهم است که در این مرحله حتما یک متخصص اعصاب و یا نورولوژیست بخشی از تیم درمانی باشد.

دخیل بودن این افراد در پروسه درمانی نه تنها به تفسیر کردن نتایج آزمایش ها و تشخیص نیاز درمان شنت برای بیماران کمک می کند؛ بلکه در زمینه بحث پیرامون عمل جراحی اصلی، درمان ادامه دار مشکل پس از جراحی و همچنین بحث پیرامون انتظارات و ریسک های جراحی نیز بسیار مهم است.

آزمایش های کلینیکی شامل یک مصاحبه و همچنین آزمایش های تصویری مغز فیزیکی یا عصبی می شود تا به کمک آن ها بتوان حفره های بزرگ شده درون مغز را تشخیص داد.

  • آزمایش ام آر آی
  • آزمایش سی تی اسکن

آزمایش های سی اس اف برای تشخیص واکنش بدن فرد به درمان مخصوص شانت و همچنین مشخص شدن میزان فشار شانت:

  • ضرب کمکی برای کمر حجم بالا
  • نشتی خارجی کمر
  • اندازه گیری میزان پایداری جریان سی اس اف

درمان هیدروسفالی با شنت

از چه گزینه های درمانی در دسترس می توان استفاده کرد؟

تنها راه درمانی در دسترس برای مشکل هیدروسفالی، عمل جراحی ایمپلانت یک شنت است.

شنت مغزی دستگاهی است که مایع نخاع یا همان سی اس اف را از درون مغز به سمت ناحیه دیگری از بدن که امکان جذب آن وجود دارد هدایت می کند. اکثر سیستم های شانت شامل سه بخش اصلی هستند:

  • یک کاتتر جمع کننده که در بین حفره های درون مغز قرار می گیرد.
  • یک مکانیزم مبتنی بر دریچه جهت کنترل میزان جریان مایع سی اس اف
  • یک کاتتر خروجی جهت انتقال مایع مغز و نخاع به بخشی دیگر از بدن که در آنجا جذب شود

مطلب مرتبط: مراقبت از شنت مغزی

پس از عمل جراحی، تمامی بخش های سیستم شنت به شکل کامل در زیر پوست قرار دارند و هیچ بخشی از آن در معرض بیرون قرار نمیگیرد.

بخش محدودی از افراد و بیماران را می توان با یک روش درمانی جایگزین با نام آندوسکوپی ونتیچرالوستومی سوم درمان کرد.

در این پروسه درمانی، یک نورواندوسکوپ (یک دوربین کوچک که از تکنولوژی فیبر نوری برای به نمایش در آوردن بخش های مخصوص جراحی که دسترسی به آن ها سخت است استفاده می کند) به پزشک معالج کمک می کند تا سطح حفره های مغزی را بررسی کند.

پس از این که دستگاه به ناحیه مورد نظر هدایت شد، یک ابزار کوچک بر کف حفره سوم مغز یک حفره ایجاد می کند که به کمک آن مایع مغز و نخاع می تواند ناحیه انسداد را دور زده و به خوبی در ناحیه مورد نظر و سطح مغز در جریان باشد.

چه کسی کاندیدای مناسبی برای سیستم شنت است؟

هیچ فاکتور خاصی را نمی توان به تنهایی برای پیش بینی میزان موفقیت استفاده از سیستم شنت در بیماران مورد نظر قرار داد.

یافته های که در ادامه لیست کرده ایم، به صورت عمومی مرتبط با خروجی بهتر برای قرار دادن سیستم  شنت در افراد هستند:

  • شروع اختلال در راه رفتن فرد به عنوان اولین و مهمترین علامت مشکل مغزی
  • وجود یک علت شناخته شده برای ان پی اچ مثل حادثه و یا خون ریزی
  • تصویر اسکن نشان دهد که اندازه حفره درون مغز به شکل نامعقولی بزرگتر از سی اس اف موجود در ناحیه باشد.
  • حذف مایع نخاعی به کمک ایجاد سوراخ در ناحیه کمر و فقرات یا کاتتر در کمر بتواند تسکین موقت و سریع بر علائم باشد.
  • آی سی پی و یا فشار مایع مغز و نخاعی دارای محدوده غیر نرمالی بوده و یا الگوی فشار آن غیر نرمال باشد. یا حتی زیاد شدن میزان پایداری بالای جریان مایع سی اس اف نیز می تواند یک عامل دیگر در این حوزه باشد.

آیا بعد از درمان بهبودی کامل ایجاد می شود؟

احتمال ایجاد بهبود کامل وجود دارد اما این موضوع همیشه اتفاق نمی افتد.

بسیاری از افراد و خانواده های آن ها از نتایج جراحی مربوط به سیستم شنت در حوزه کاهش معلولیت یا استقلال بیمار راضی هستند چرا که به نسبت قبل از عمل بهبود قابل توجهی در این حوزه به وجود می آید.

همچنین درمان مربوطه می تواند از بروز مشکلات و آسیب های بیشتر مغز و اعصاب جلوگیری به عمل آورد.

دکتر حسام عبدالحسین پور متخصص جراحی مغز و اعصاب و ستون فقرات

0

سیستم پرسش و پاسخ

ثبت سوال جدید

پاسخ های ارایه شده اعم از تشخیصی و درمانی توصیه های کلی بوده شما را از مراجعه به پزشک معالجتان بی نیاز نمی کنند. 

پیگیری سوال قبل

برای پیگیری پاسخ سوال خودتون و نمایش آن کد رهگیری خود را در این قسمت وارد کنید.
تصاویر پیوست امکان انتخاب تا ۵ تصویر وجود دارد. جهت انتخاب چندگانه کلید Ctrl را نگه دارید.
© همیارسیستم
  • تصویر کاربرصدف شنبه ۱۴ تیر ۹۹( 1 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام وقت بخیر. خواهر من سال ۹۶ ضربه مغزی شد.. بعد از ان دچار مننژیت شد که شنت فشار متوسط دايم گذاشتن و سه ماه بعد شنت گرفت توسط ‍پزشک معالج و شستشو گفتن مشکل شنت حل شده بعد از ان تا ماه قبل دوباره فشار مغز زیاد شد. دکتر تشخیص دادن شنت باید تعویض بشه ولی بعد از عمل گفتن گرفتگی شنت رفع شده و تعویض نکردن ...در طی این دوسال هم باتوجه به سیتی اسکنهایی که گرفتیم طبق فرمایش دکترها بطنها کاملا خالی نشده بود و خواهر من تعادل در راه رفتن نداشت و همچنین بی اختیاری ادرار و مدفوع داشت..حال ایا با توجه به شرایط خواهرم نیاز به تعویض شنت هست ؟ چطور میشه باهاتون مشورت کرد ؟ ما اصفهان هستیم راهی هست که قبل از اینکه خواهرما برای ویزیت بیاریم تهران باهاتون مشورت کیم؟
    1. تصویر کاربردکتر حسام عبدالحسین پورشنبه ۱۴ تیر ۹۹( 1 هفته پیش)
      بله به پزشک معالج مراجعه کنید
  • تصویر کاربرفاطمه دوشنبه ۲ تیر ۹۹( 2 هفته پیش) مشاهده پرسش
    سلام آقای دکتر
    آقای دکتر دختر من در سن 4 ماهگی به یکبار افزایش دور سر داشت و با مراجعه به پزشک اعلام کردند که دچار هیدروسفالی غیرارتباطی شده و دارای سندروم دندی واکر خفیف هم هست که احتمال فشار به سر به هنگام زایمان میرفت.
    همان موقع برای دختر عمل آندوسکپی انجام دادند اما بعد از گذشت سه ماه با اینکه افزایش دور سر بسیار کم شده بود اما دکتر
    بعد از سی تی اسکن مجدد تشخیص دادند که بهتره عمل شنت انجام بشه. به چندین پزشک مراجعه کردیم که بعضی ها نظرشون این بود که سن نوزاد برای عمل آندوسکپی کم بوده و حداقل می بایست بچه 2 ساله شود سپس آندوسکوپی انجام شود عمل شنت انجام شد، حال عمومی بچه من الان که سه سالشه و از 7 ماهگی شنت گذاشته خداروشکر
    خوبه و از لحاظ ذهنی هم بچه بسیار باهوشیه، دکتر نظرشون این بود که آسیبی به مغز وارد نشده.
    آقای دکتر دستم به دامنتون، من تازه با شما آشنا شدم ، به نظر شما، با توجه به غیرارتباطی بودن هیدروسفالی میتوان گفت عمل آندوسکپی مجدد با بزرگ شدن بچه ممکنه جوابگو باشه و بشه شنت را درآورد؟
    1. تصویر کاربردکتر حسام عبدالحسین پوردوشنبه ۲ تیر ۹۹( 2 هفته پیش)
      خیر همان شنت خوب است
  • تصویر کاربرBME پنجشنبه ۸ خرداد ۹۹( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    برای کسانی که از شانت های مغزی استفاده میکنند و به دلیل وجود اجزائ فلزی در مغز و ایجاد اختلال در تصاویر سی تی و ام آر آی نمیشه از این نوع تصویر برداری برای آنها استفاده کرد از چه روشی استفاده میشه؟
    1. تصویر کاربردکتر حسام عبدالحسین پورپنجشنبه ۸ خرداد ۹۹( 1 ماه پیش)
      Ct اسکن
  • تصویر کاربردکتر پنجشنبه ۸ خرداد ۹۹( 1 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام، یکی از بستگان در کودکی برای کنترل هیدروسفالی شنت گذاری کرده است. هر چند وقت یک بار در مسیر شنت اشکال ایجاد می شود. اکنون بیمار حدود 25 سال دارد و دختر است. آیا روش دیگری غیر از شنت گذاری وجود دارد؟
    1. تصویر کاربردکتر حسام عبدالحسین پورپنجشنبه ۸ خرداد ۹۹( 1 ماه پیش)
      برای ایشان خیر
  • تصویر کاربرراحیل یکشنبه ۱۱ اسفند ۹۸( 4 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام خسته نباشید
    خواهر زاده من الان۶۸ روزشه و تو معاینه عمومی دوماهگیش دکتر گفته اندازه دور سرش بزرگتر از سنشه و سونوگرافی کردیم گفتن بطن ها مغزش بزرگ شده احتمالا مایع نخاعیش زیاد هست جذب نشده و داره فشار میاره به جمجمه و سرش یکم بزرگتر از سنش شده
    ممکنه نظر تخصصیتونو بفرمایید؟
    گفتن شاید مورد مهم و نگران کننده نباشه اگرم هیدروسفالی باشه با دارو درمان میشه
    1. تصویر کاربردکتر حسام عبدالحسین پوریکشنبه ۱۱ اسفند ۹۸( 4 ماه پیش)
      بایستی ویزیت شوند
  • تصویر کاربرمهدی پنجشنبه ۱۰ بهمن ۹۸( 5 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام پدر من دچار بیماریnph هستن که باعث مشکلات اختلال حرکت تکرر ادرار کم شدن حافظه کوتاه مدت و کم شدن بینایی چشم چپ و شنوایی شده و تو عکس mri نشون از کوچک شدن مغز و ظاهرا یک یا دو بار سکته خفیف هست که نظر پزشک انجام شنت بود ولی گفتن برای اطمینان باید چند مرحله lp بشن و هر سری۳۰سی سی میگرفتن اوایل بعد lp احساس سبکی و تقریبا اختلال حرکتیشون بهتر میشد ولی تو ال پی اخر تقریبا۶۰سی سی گرفتن که مدت زمان بهبودی بیشتر وبهتر نشون داده بشه ولی نه تنها بهتر نشدکه بدتر هم شد الان میگن نیاز به شنت نیست و جواب نمیده الان بعد از انجام ال پی هم احساس ضعفو بی حالی میکنه هم درد شدیدی در ناحیه ای که سوزن ال پی رو زدن داره خواهشم از شما اینه هم نظرتون بگید هم نظرتون در مورد ضعف و درد سوزن ال پی بگید که چطور میشه لا اقل به حالت قبل ال پی برگرده و درد و ضعفش برطرف بشه واگه نظر شما استفاده نکردن از شنت و عمل جراحیه چطور میشه از روند رو به رشد بیماری جلوگیری کرد طوری که جلوی افزایش مایع مغزی روحداقل تا حدی گرفت ایا درمان دارویی داره ممنون که وقت میذارید
    1. تصویر کاربردکتر حسام عبدالحسین پورپنجشنبه ۱۰ بهمن ۹۸( 5 ماه پیش)
  • تصویر کاربرمعصومه سه شنبه ۱ بهمن ۹۸( 5 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام اقای دکتر خسته نباشید پسری سه ساله دارم پشت سرش دو تا قلمبه دراومده خیلی نگرانم چندتا دکتر نشوک دادم یکی گفته چربیه یکی گفته استخوان بندیه نمیدونم چکار کنم لطفد راهنماییم کنید
    1. تصویر کاربردکتر حسام عبدالحسین پورسه شنبه ۱ بهمن ۹۸( 5 ماه پیش)
      احتمالا مسیله مهمی نباشد
      به مطب مراجعه شود
  • تصویر کاربرFa دوشنبه ۳۰ دی ۹۸( 5 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام ببخشید دخترم 23 ساله است و تازگی ازدواج کرده و قرص ضد بارداری مصرف میکنه جدیدا سردرد داشت با مسکن خوب نشد و ام آر آی داد و دکتر گفته هیدرو سفالی داری که احتمالا مادرزادیه و با معاینه چشم متوجه ادم پاپی شده ،دخترم دانشجوی سال ششم پزشکیه ترو خدا به من بگین چکار کنم آیا خطرناکه؟
    1. تصویر کاربردکتر حسام عبدالحسین پوردوشنبه ۳۰ دی ۹۸( 5 ماه پیش)
      مراجعه کنید
  • تصویر کاربرسبحان یکشنبه ۲۱ مهر ۹۸( 8 ماه پیش) مشاهده پرسش
    سلام خسته نباشید پسرم دوسالشه ودیر تشخیص دادن هیدروسفالی و به سلولهای سفید مغزاسیب زده نمیتونه راه بره یا بشینه لطفا راهنمایی کنید باید چیکار کنم از ۶ماهگی هم داره توانبخشی میشه نتیجه انچنانی نداشته
    1. تصویر کاربردکتر حسام عبدالحسین پوریکشنبه ۲۱ مهر ۹۸( 8 ماه پیش)
      مراجعع کنین
  • تصویر کاربراحمد چهارشنبه ۲۰ شهریور ۹۸( 10 ماه پیش) مشاهده پرسش
    آیا راهی برای درمان شانت مغزی .وجود داره
    1. تصویر کاربردکتر حسام عبدالحسین پورچهارشنبه ۲۰ شهریور ۹۸( 10 ماه پیش)
      شنت خودش درمانه
درحال دریافت اطلاعات
پرسش از دکتر